Bài 1

SỨC HẤP DẪN CỦA
TRUYỆN KỂ

g
n
ộ
đ
i
Khở

Em biết gì về truyện kể?
K
Điều con đã biết
 
 
 

W
Điều con muốn
biết
 

L
Điều con mong
muốn biết thêm
 

h
n
à
h
t
h
n
Hì
i
ớ
m
c
ứ
h
t
n
ế
i
k

Nhiệm vụ
• Yêu cầu: Học sinh thảo luận và
hoàn thành phiếu.
• Thời gian: 10 phút
• Chia sẻ: 3 phút
• Phản biện và trao đổi: 2 phút

TIÊU CHÍ

Hình thức
(2 điểm)

Nội dung
(6 điểm)

Hiệu quả
nhóm
(2 điểm)
Điểm
TỔNG

CẦN CỐ GẮNG
(0 – 4 điểm)

ĐÃ LÀM TỐT
(5 – 7 điểm)

RẤT XUẤT SẮC
(8 – 10 điểm)

0 điểm
1 điểm
Bài làm còn sơ sài, trình bày cẩu thả Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu
Sai lỗi chính tả
Trình bày cẩn thận
Không có lỗi chính tả

2 điểm
Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn
chu
Trình bày cẩn thận
Không có lỗi chính tả
Có sự sáng tạo

1 - 3 điểm
Chưa trả lơi đúng câu hỏi trọng tâm
Không trả lời đủ hết các câu hỏi gợi
dẫn
Nội dung sơ sài mới dừng lại ở mức
độ biết và nhận diện

4 – 5 điểm
Trả lời tương đối đầy đủ các câu
hỏi gợi dẫn
Trả lời đúng trọng tâm
Có ít nhất 1 – 2 ý mở rộng nâng cao

6 điểm
Trả lời tương đối đầy đủ các
câu hỏi gợi dẫn
Trả lời đúng trọng tâm
Có nhiều hơn 2 ý mở rộng nâng
cao
Có sự sáng tạo

0 điểm
Các thành viên chưa gắn kết chặt
chẽ
Vẫn còn trên 2 thành viên không
tham gia hoạt động

1 điểm
Hoạt động tương đối gắn kết, có
tranh luận nhưng vẫn đi đến thông
nhát
Vẫn còn 1 thành viên không tham
gia hoạt động

2 điểm
Hoạt động gắn kết
Có sự đồng thuận và nhiều ý
tưởng khác biệt, sáng tạo
Toàn bộ thành viên đều tham
gia hoạt động

 
 

 

 

I. Truyện kể

1. Sự kiện biến cố
THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT

Thế giới được
miêu tả
Nhân vật sự kiện, cảnh
vật,….

Thế giới
miêu tả
Thế giới của người kể
chuyện, người trữ tình

• Hai thế giới này luôn gắn liên
chặt chẽ với nhau
• Thế giới nghệ thuật gồm có yếu
tố: không gian nghệ thuật và thời
gian nghệ thuật
• Một thế giới hình tượng vận
động và mang ý nghĩa.
• Xuất hiện và lớn dần qua các SỰ
KIỆN và LỜI TRẦN THUẬT.

I. Truyện kể

1. Sự kiện biến cố
• Nội dung biểu hiện chủ yếu của văn bản văn học là NHÂN VẬT
và SỰ KIỆN (BIẾN CỐ).
Không phải hành động nào cũng được coi là sự kiện, sự
kiện phải là hành vi
Ví dụ: Sự kiện Cám và Tấm đi bắt tép bao gồm một chuỗi các chi tiết: Cám
lừa Tấm đi gội đầu, Cám trút giỏ tép của Tấm sang giỏ của mình, Cám được cái
yếm đỏ,…Sự kiện này mang đến ý nghĩa: Không phải vì Cám ham mê chi ếc
yếm đỏ (bởi Cám đâu có thiếu thốn gì?) mà chính sự kiện này đã nh ấn m ạnh
sự đối nghịch giữa Tấm và Cám giữa hai phe thiện và ác mà mục đích c ủa tác
giả dân gian trong truyện Cổ tích là phải làm sao để nổi bật sự đ ối nghịch giữa
hai phe.

I. Truyện kể

2. Cốt truyện

KHÁI
NI
Cốt truy
ệnỆM
trong tác

phẩm tự sự (thần thoại,
sử thi, cổ tích, truyện
ngắn, tiểu thuyết,…) và
kịch được tạo nên bởi
chuỗi sự kiện, nằm dưới
lớp vỏ trần thuật, làm
nên cái sườn của tác
phẩm.

TÍNH CHẤT

CHỨC NĂNG

• Mối quan hệ nhân quả
hoặc quan hệ bộc lộ ý
nghĩa, có mở đầu và có
kết thúc
• Tính liên tục về thời gian.
Các khoảng cách thời gian
tạo thành “không gian”
quan trọng để tác giả
miêu tả, phân tích, bình
luận.

• Gắn kết các sự kiện, thực
hiện việc khắc họa nhân
vật.
• Bộc lộ các xung đột, tái
hiện đời sống.
• Tạo ra ý nghĩa nhân sinh
có giá trị nhận thức.
• Gây hấp dẫn cho người
đọc.

I. Truyện kể

3. Người kể chuyện
Người kể chuyện (người trần thuật) là yếu tố thuộc thế
giới miêu tả. Đó là vai do nhà văn tạo ra để thay mình thực
hiện hành vi trần thuật.
NGÔI THỨ NHẤT

Người kể xưng “tôi”, nội dung kể không
xâm phạm ra ngoài phạm vi hiểu biết,
cảm nhận của người kể.

NGÔI THỨ HAI

Hiếm gặp, thường mượn vai bạn đọc.

NGÔI THỨ BA

Người kể giấu mình, cho phép xâm
nhập vào thế giới nội tâm, suy nghĩ và
hành động của các nhân vật

I. Truyện kể
4. Nhân vật

KHÁI NIỆM

Nhân vật là con người cụ thể
được khắc họa trong tác phẩm
văn học bằng các biện pháp nghệ
thuật. Nhân vật có thể là thần
linh, loài vật, đồ vật,… Nhân vật
là phương tiện để văn học khám
phá và cắt nghĩa về con người.

I. Truyện kể
4. Nhân vật

ĐẶC TRƯNG

Nhân vật dưới mọi hình thức
đều có tích cách. Nói cách
khác, nhân vật là phương tiện
thể hiện các tính cách, số
phận con người và các quan
niệm về chúng.

Ý nghĩa nhân vật không chỉ thể
hiện ở tính cách. Vì mỗi tính
cách là kết tinh của một môi
trường, cho nên nhân vật còn
dẫn dắt ta vào một thế giới đời
sống.

I. Truyện kể
4. Nhân vật

LOẠI HÌNH NHÂN
VẬT

Nhân vật chính diện
Nhân vật phản diện

Nhân vật chính – Nhân
vật phụ - Nhân vật trung
tâm

Nhiệm vụ
• Yêu cầu: Học sinh thảo luận và hoàn thành
phiếu.
• Thời gian: 10 phút
• Chia sẻ: 3 phút
• Phản biện và trao đổi: 2 phút

II. Thần thoại
1. Khái niệm

Thần thoại là một thể loại văn học dân gian, một thể sáng tạo ngh ệ thu ật
ngôn từ truyền miệng đầu tiên và không tự giác ra đời vào giai đo ạn xã h ội
nguyên thủy đã phát triển từ hoang dã đến văn minh. Đó là m ột t ập h ợp
những tryuện kể dân gian về các vị thần, phản ánh quan ni ệm v ề th ế gi ới
tự nhiên và đời sống xã hội thời kì thị tộc, bộ lạc, bi ểu hiện nhu c ầu nh ận
thức và những khát vọng tự nhiên về một cuộc sống tốt đẹp và có tính nhân
bản. Thần thoại là minh chứng mở đầu khẳng định bản chất của văn học
dân gian vừa là văn học vừa là văn hóa trong tính nguyên hợp đi ển hình.
(Giáo trình Văn học dân gian, NXB Giáo dục Việt Nam)

II. Thần thoại

2. Nguồn gốc và phân loại

THẦN THOẠI SUY
NGUYÊN
Kể về nguồn gốc của vũ trụ và
muôn loài

THẦN THOẠI SÁNG TẠO
Kể về cuộc chinh phục thiên
nhiên và sáng tạo văn hóa.

II. Thần thoại
3. Đặc trưng

TÍNH NGUYÊN HỢP
Vừa là văn học vừa là
văn hóa. Những tác
phẩm văn học có trước,
theo đó các yếu tố tín
ngưỡng, phong tục, tập
quán và nói chung là lối
sống mới từ đó hình
thành.

CỐT TRUYỆN
ĐƠN GIẢN
Đơn tuyến, tập
trung vào một nhân
vật hoặc một tổ hợp
nhiều cốt truyện
đơn (tạo thành một
“hệ thần thoại”)

NHÂN VẬT
TRUNG TÂM

Là các vị thần. Chức
năng của nhân vật trong
thần thoại là cắt nghĩa,
lí giải các hiện tượng tự
nhiên và đời sống xã hội,
thể hiện niềm tin của
con người cổ sơ.

NGHỆ THUẬT

Không gian vũ trụ,
nhiều cõi, thời gian
phiếm chỉ, ước lệ,
tư duy hồn nhiên,
tính lãng manh, bay
bổng.

p
ậ
t
n
ệ
y
Lu

Nhiệm vụ
• Yêu cầu: HS đọc truyện kể và chia sẻ về các đặc trưng của truyện kể
theo tri thức Ngữ văn với các bạn trong lớp.
• Gợi ý:
- Mây trắng còn bay (Bảo Ninh)
- Truyện về nữ thần Demeter (Thần thoại Hi Lạp)

g
n
ụ
d
n
Vậ

Nhiệm vụ
• Yêu cầu: HS viết, vẽ hoặc lập
sơ đồ tư duy ghi lại những
tưởng tượng của mình về các vị
thần sáng tạo ra Trái đất.