UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH HOÀ BÌNH
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Trần Đình Thuận – Bùi Thị Kim Tuyến (đồng Chủ biên)
Nguyễn Thị Bích – Phạm Thị Thu Hằng – Dương Thị Thanh Hương
Nguyễn Phương Liên – Trần Thị Bích Ngọc – Phạm Quỳnh – Lương Minh Tân
Nguyễn Thị Phương Thảo – Nguyễn Thị Thuỷ

TÀI LIỆU

GIÁO DỤC
ĐỊA PHƯƠNG
TỈNH

Hoà Bình

3

LỚP

DANH SÁCH BAN BIÊN SOẠN
(Ban hành kèm theo Quyết định số 14/QĐ-UBND ngày 06 tháng 01 năm 2022 của
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hoà Bình về việc thành lập Ban biên soạn
Tài liệu giáo dục địa phương lớp 3 tỉnh Hoà Bình)
Trưởng ban: Bà Bùi Thị Kim Tuyến
Phó Trưởng ban: Bà Nguyễn Thị Hồng Diễm – Ông Trần Đình Thuận
Thư kí: Bà Quách Thị Mến
Các thành viên:
Bà Nguyễn Thị Bích
Ông Nguyễn Hữu Duy
Bà Phạm Thị Thu Hằng
Bà Dương Thị Thanh Hương
Bà Lê Thu Hương
Ông Nguyễn Việt Hùng
Bà Đỗ Thị Thanh Huyền
Ông Trịnh Văn Khôi
Bà Nguyễn Phương Liên
Bà Trần Thị Bích Ngọc
Bà Phạm Thị Kim Oanh
Ông Phạm Quỳnh
Ông Lương Minh Tân
Bà Nguyễn Thị Phương Thảo
Bà Nguyễn Thị Thuỷ
Bà Nguyễn Kim Tuyến
Bà Đoàn Thị Tươi

2

LỜI NÓI ĐẦU

Các em học sinh lớp 3 thân mến!
Trên tay các em là cuốn Tài liệu giáo dục địa phương lớp 3
tỉnh Hoà Bình. Với 8 chủ đề, các em sẽ được tìm hiểu về các
vấn đề văn hoá, lịch sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng
nghiệp,… của địa phương. Thông qua hoạt động trong các chủ
đề, các em sẽ được trang bị những hiểu biết về nơi sinh sống.
Hi vọng cuốn Tài liệu giáo dục địa phương lớp 3 tỉnh Hoà Bình
sẽ đồng hành với các em trên con đường khám phá, trải nghiệm
những giá trị đặc trưng của địa phương. Qua đó góp phần bồi
dưỡng tình yêu quê hương và thêm yêu quý truyền thống của
quê hương Hoà Bình.
Chúc các em có những trải nghiệm thật thú vị và bổ ích!
CÁC TÁC GIẢ

3

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG TÀI LIỆU

Nhận diện – Khám phá
Học sinh huy động kiến thức, kinh nghiệm cá nhân để
xác định vấn đề cần nhận biết; từ đó khám phá điều mới,
chưa biết của chủ đề.
Tìm hiểu – Mở rộng
Học sinh thực hiện các hoạt động quan sát, thảo luận, tìm
tòi, tìm kiếm thông tin,… nhằm hiểu sâu, khai thác nội
dung chủ đề; từ đó mở rộng ra các vấn đề có liên quan.
Thực hành – Vận dụng
Học sinh sử dụng kiến thức, kĩ năng được trang bị để
giải quyết các vấn đề, tình huống, bài tập tương tự hay
biến đổi,… nhằm khắc sâu kiến thức, hình thành kĩ
năng một cách chắc chắn. Sau đó, giải quyết các vấn đề
của thực tế để phát huy tính mềm dẻo, linh hoạt, sáng
tạo của học sinh.

Hãy bảo quản, giữ gìn cuốn tài liệu này
để dành tặng các em học sinh lớp sau nhé!

4

MỤC LỤC

Chủ đề: Lễ hội truyền thống ở Hoà Bình

6

Chủ đề: Dân ca ở Hoà Bình

9

Chủ đề: Phong tục, tập quán ở Hoà Bình

12

Chủ đề: Truyện kể về địa danh ở Hoà Bình

15

Chủ đề: Một số sản phẩm nông nghiệp ở Hoà Bình

19

Chủ đề: Trải nghiệm nghề ở Hoà Bình

21

Chủ đề: Một số hoạt động nhân đạo ở Hoà Bình

24

Chủ đề: Xây dựng môi trường xanh – sạch – đẹp


ở Hoà Bình

27

5

CHỦ ĐỀ: LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG Ở HOÀ BÌNH

1 Nhận biết các lễ hội truyền thống ở Hoà Bình
a. Xem ảnh và nêu tên các lễ hội truyền thống ở Hoà Bình.

1

2

Lễ hội Chiêng Mường của dân tộc Mường
(tỉnh Hoà Bình)

3

Lễ hội Gầu tào của dân tộc Mông
(huyện Mai Châu)

4

Lễ hội Đền Bờ
của người dân Hoà Bình

Tết Nhảy của dân tộc Dao
(huyện Cao Phong)

b. Kể tên một lễ hội truyền thống khác ở Hoà Bình mà em biết.
6

2 Tìm hiểu về hội Sắc bùa của người Mường
Đọc thông tin sau và thực hiện nhiệm vụ:

Phường Sắc bùa đánh chiêng và hát chúc Tết
(huyện Tân Lạc)

Hội Sắc bùa hay Xéc bùa (có nghĩa là xách chiêng) do phường Sắc bùa
khởi xướng. Vào đầu năm mới hoặc các dịp quan trọng, phường Sắc bùa xách
chiêng đến từng nhà trong làng, bản và dùng nắm tay hoặc dùi đánh vào núm
chiêng, hát bài mở cổng để chủ nhà đón vào. Âm thanh của tiếng cồng, tiếng
chiêng, điệu hát đối đáp cùng lời chúc khiến con người gắn kết nhau hơn. Khi
phường Sắc bùa ra về, thầy thường hát chào, chúc chủ nhà sống lâu, mạnh
khoẻ, làm ăn may mắn, ấm no, hạnh phúc. Gia chủ mang quà tặng để cảm ơn.
Hội Sắc bùa gắn với nghi lễ nông nghiệp, cầu mong năm mới phát tài, mùa
màng bội thu, mọi nhà đều bình an, may mắn. Hội Sắc bùa mang đậm nét văn
hoá của đồng bào dân tộc Mường.
(Theo Địa chí tỉnh Hoà Bình, NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2020)

a. Nêu những hoạt động thường diễn ra trong hội Sắc bùa.
7

b. Dựa vào các thông tin sau để kể chuyện về hội Sắc bùa ở Hoà Bình.

2. Cầu mong mùa
màng bội thu, mọi nhà
bình an, may mắn.

1. Hội Sắc bùa được
tổ chức hằng năm
vào mùa xuân.
3. Hội Sắc bùa thể
hiện giá trị truyền
thống đậm đà bản sắc
văn hoá của dân tộc
Mường.

5. Khi đi Sắc bùa,
người trong phường
Sắc bùa thường mặc
những bộ trang phục
truyền thống
đẹp nhất.

4. Tiếng cồng, tiếng
chiêng rộn ràng cùng
lời chúc tốt đẹp được
lan toả khắp vùng.

3 Giới thiệu về lễ hội truyền thống ở Hoà Bình
a. Sưu tầm, giới thiệu về một lễ hội truyền thống ở Hoà Bình mà em biết.
b. Dựa vào các gợi ý, viết 3 – 5 câu nêu cảm nghĩ của em về một lễ hội
truyền thống ở Hoà Bình.
cầu mong điều tốt đẹp
ca hát

nhảy múa

vui vẻ

trò chơi dân gian

mong muốn được tham gia
8

rộn ràng

gìn giữ

ấm áp

mặc đẹp
hấp dẫn

quảng bá

CHỦ ĐỀ: DÂN CA Ở HOÀ BÌNH
1 Khám phá về dân ca ở Hoà Bình
a. Sau khi nghe bài hát Đập bôông bôông (Đập bông bông), em hãy:
+ Nêu những hình ảnh có trong bài hát Đập bôông bôông.
+ Nêu cảm nhận của em về bài hát.

Cô giáo và học sinh biểu diễn bài hát Đập bôông bôông
(huyện Lương Sơn)

b. Kể tên hoặc hát các câu hát dân ca khác ở Hoà Bình mà em biết.

2 Tìm hiểu về dân ca ở Hoà Bình
a. Xem ảnh và nêu các hoạt động có trong ảnh.

1

2

Giao lưu hát dân ca Mường
(huyện Lạc Sơn)

Biểu diễn dân ca Mường trong Lễ hội
Khai hạ Mường Bi (huyện Tân Lạc)

9

3

Hát ru con của dân tộc Mường được tái
hiện trên sân khấu (huyện Cao Phong)

4

Hát đối đáp tại lễ hội Đu Vôi
(huyện Lạc Sơn)

b. Đọc thông tin và trả lời câu hỏi:

Khi nói về dân ca ở Hoà Bình, người ta thường nhắc tới dân ca Mường.
Những làn điệu dân ca Mường đa dạng, phong phú như: hát sắc bùa, hát đối
đáp, rằng thường, bọ mẹng, hát ví, hát đúm, hát ru, hát đồng dao,... Những làn
điệu dân ca Mường được hát khi ru con bên nôi, đi làm trên nương rẫy, hát
trong lễ hội đầu xuân và những lúc tỏ tình của các đôi trai gái,...
Với trẻ em, quen thuộc nhất là hát ru và hát đồng dao. Hát ru được người
Mường gọi là Rằng đều. Hát ru ban ngày chủ yếu có hai điệu là Úi u và U óm,
hát ru ban đêm có Đập bôông bôông. Hát đồng dao thường là những bài ngắn,
gắn liền với trò chơi như: Đập nàng Khọt, Đập nàng Bạn,… Có những bài nếu
đọc thì thành đồng dao, hát lên thì thành hát ru, đều mang mục đích dỗ trẻ
ngủ. Nội dung của hát ru và hát đồng dao thường gắn liền với những hình ảnh
xung quanh trẻ, hướng trẻ nhận thức được những điều tốt đẹp trong cuộc
sống, bồi dưỡng nhân cách và phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
(Theo baohoabinh.com.vn)
– Nêu tên một số làn điệu dân ca Mường ở Hoà Bình.
– Những làn điệu dân ca Mường thường được hát khi nào?
– Nội dung của các làn điệu hát ru của người Mường thường nói về điều gì?
10

3 Thực hành hát dân ca ở Hoà Bình
a. Tập hát bài Đập bôông bôông (Dân ca Mường).

Đập bôông bôông
Đập bông bông
Dân ca Mường
Ghi âm: Lương Minh Tân

# 3
& #4 œ

œ œ

Đập
Đập

#
& # Ϫ

bôông
bông

œ œ

wàng
vàng

Ϫ

wàng
vàng

bôông
bông

#
&# Ó

mặt
mặt

bôông,
bông,

đập
đập

Ϫ

wàng
vàng

chòi
chói

clăng
trăng

chầm
chấm

clăng,
trăng,

Ϫ

œ œ

bôông
bông

œ œ

bưới
bưởi

œ ˙

chòi.
chói.

œ œ œ œ œ œ œ
œ œ™ œ
mời
mời

nàng
Hằng

Nga
Nga

#
& # œ œ œ œ™ œ œ
đốt
đốt

mia
mía

qua
tôi

ăn
ăn

pa
ba

đốt
đốt

thường dộông
xuống trần

đốt
đốt

j
œ

Béc mộch quả bôông clăng làm
Hái một cành bông trăng làm

œ œ

Chòi
Chói

lêêng
lên

˙™

dộông.
chơi.

œ œ œ œ œ

j
œ

œ œ œ œ œ œ œ™ œ œ

nhà cho Bụt
nhà cho Bụt

ở
ở

clời.
trời.

ăn
ăn

Œ

˙

wàng.
vàng.

ở.
ở.

#
& # œ œ œ œ œ œ™ œ œ œ œ œ œ œ œ œ
œ œ™ œ ˙
ở Bụt clớ lêênh clời
ở Bụt trở lên trời

œ

œ œ œ œ œ œ œ œ œ™ œ ˙

œ œ

bưới
bưởi

đốt. Dộông cồông qua
đốt. Chơi với
tôi

mia. Dộông cồông qua ăn bưới bòong wàng
mía. Chơi với
tôi ăn bưởi lòng
vàng

#
&# œ œ œ œ œ

tlải
trái

Œ

œ

œ œ

œ

bưới,
,
bưởi,

œ œ œ œ œ œ œ œ œ™ œ œ

Dộông cồông
Chơi với

pa
ba

œ

œ œ œ
œ

#
& # œ œ œ œ™ œ œ
bằng
bằng

œ œ

Mời nàng Nga thồng dộông dộông.
Mời Hằng Nga xuống trần
chơi.

œ œ œ œ œ œ

Bụt chẳng ăn
Bụt chẳng ăn

œ

Œ

chẳng
chẳng

Œ

b. Thi hát dân ca ở Hoà Bình.
– Hát bài hát Đập bôông bôông kết hợp với các động tác vận động đơn giản.
– Chia nhóm, cùng thi hát dân ca Hoà Bình.
11

CHỦ ĐỀ: PHONG TỤC, TẬP QUÁN Ở HOÀ BÌNH

1 Nhận biết về các phong tục, tập quán ở Hoà Bình
a. Xem ảnh và nêu tên các phong tục, tập quán ở Hoà Bình.

1

2

Tục dựng cây nêu ngày Tết
của dân tộc Mường

3

Tục làm bánh giầy của dân tộc Mông

4

Tục rửa chân trước khi lên nhà sàn
của dân tộc Mường

Lễ đặt tên (lễ lập tịnh) của dân tộc Dao

b. Kể tên các phong tục, tập quán khác ở Hoà Bình mà em biết.

12

2 Tìm hiểu các phong tục, tập quán ở Hoà Bình
Chọn một trong hai phong tục, tập quán dưới đây:

a. Đọc thông tin về tục thờ Thành hoàng làng của dân tộc Mường
và trả lời câu hỏi:
Thờ Thành hoàng làng là một tín ngưỡng phổ biến của dân tộc Mường.
Thành hoàng là vị thần bảo trợ, che chở, đỡ đầu cho bản mường. Thành hoàng
của người Mường được thờ tại miếu hay đình có thể là một hay các vị thần khác
nhau. Gian chính giữa, người Mường Bi thờ đức thánh Tản Viên Ba Vì – vị thần
núi; người Mường Vang ở Lạc Sơn lại thờ ông Quách Đốc – vua Dù đất Mường;
người Mường ở Lạc Sơn thờ đầu Đụn; người Mường ở Yên Thuỷ thờ Trương
Hống, Trương Hát,… Gian trái thờ Thành hoàng quan lang, người có công lao
đưa người đến và bỏ tiền của để khai phá đất đai, lập nên các “mường". Gian
phải thờ những người dân xưa kia đã theo “lang” đến địa phương và trực tiếp
bỏ sức ra khai phá đất đai. Tục thờ Thành hoàng làng thể hiện nét đẹp trong
đời sống xã hội của người Mường.
(Theo Địa chí tỉnh Hoà Bình, NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2020)
– Tục thờ Thành hoàng làng có ý nghĩa gì?
– Nêu cảm nghĩ của em về tục thờ Thành hoàng làng.

b. Đọc thông tin về tục ăn Tết làng của dân tộc Dao và trả lời câu hỏi:
Theo phong tục truyền thống, người Dao ăn Tết làng trước khi ăn Tết
Nguyên đán. Trong ngày Tết làng, tất cả các gia đình tập trung ở nhà trưởng
bản để tổ chức cúng lễ tổ tiên, Thành hoàng làng và các vị thần,… Lần lượt
các gia đình tổ chức tụ họp con cháu, anh em, họ hàng, làng xóm cùng đến
chung vui cho đến ngày 30 tết. Tết làng của người Dao không chỉ mang ý
nghĩa tâm linh mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối cộng đồng.
Hiện nay, tục ăn Tết làng của người Dao vẫn được tổ chức hằng năm.
(Theo thuvienhoabinh.vn)
– Tục ăn Tết làng của dân tộc Dao có ý nghĩa gì?
– Nêu cảm nghĩ của em về tục ăn Tết làng của dân tộc Dao.
13

3 Làm phiếu thông tin về phong tục, tập quán ở Hoà Bình
Chọn một phong tục, tập quán ở Hoà Bình mà em biết, hoàn thành phiếu thông
tin theo gợi ý dưới đây:

PHONG TỤC, TẬP QUÁN … CỦA DÂN TỘC …
Thời gian, địa điểm diễn ra:

Ý nghĩa của phong tục, tập quán đó:

Những việc nên làm, không nên làm để gìn giữ và phát huy
phong tục, tập quán đó:

4 Giữ gìn, phát huy phong tục, tập quán ở Hoà Bình
Chọn một trong hai nhiệm vụ dưới đây:

a. Sắm vai hướng dẫn viên du lịch để giới thiệu về một phong tục, tập quán ở
Hoà Bình.

b. Viết một bức thư cho người bạn phương xa kể về một phong tục, tập quán
ở Hoà Bình.

14

CHỦ ĐỀ: TRUYỆN KỂ VỀ ĐỊA DANH Ở HOÀ BÌNH

1 Nhận biết một số địa danh ở Hoà Bình
a. Xem ảnh và nêu tên các địa danh ở Hoà Bình.

1

2

Hoa Sơn thạch động
(huyện Cao Phong)

3

Động Hoa Tiên
(huyện Tân Lạc)

4

Hang Mỏ Luông
(huyện Mai Châu)

Thác Thăng Thiên
(thành phố Hoà Bình)

b. Kể tên các địa danh khác ở Hoà Bình mà em biết.

15

2 Tìm hiểu truyện kể về địa danh ở Hoà Bình
Chọn một trong hai truyền thuyết dưới đây và thực hiện yêu cầu:

a. Đọc Truyền thuyết về Hoa Sơn thạch động và trả lời câu hỏi:

Hoa Sơn thạch động là một trong những hang động đẹp, nổi tiếng ở núi
Đầu Rồng, nằm ở phía đông nam thị trấn Cao Phong.
Ngày xưa, ở Mường Thàng có nàng Ún (Em) xinh đẹp nhất vùng đem lòng
yêu chàng Eng (Anh) cùng Mường tốt bụng nhưng gia cảnh nghèo khó.
Biết tin, cha mẹ Ún liền ngăn cấm, muốn gả cô cho một Lang đạo giàu có ở
Mường bên. Không chịu cảnh ép duyên, Ún bỏ nhà lên động sống.
Thương nhớ người yêu, Ún khóc đến kiệt sức, nước mắt Ún chảy thành
dòng trong động. Cảm thương trước tình yêu mãnh liệt của Ún, Ngọc Hoàng
cho Ún làm tiên nữ và ban cung phòng cho nàng.
Cung phòng nằm ở nơi kín đáo trong động, được trang hoàng lộng lẫy với
các nhũ đá từ vòm trần rủ xuống như những tấm rèm trắng thướt tha, chặn
những cơn gió lạnh mùa đông để chở che, bảo vệ cho giấc ngủ của nàng Ún.
(Theo Bảo tàng tỉnh Hoà Bình)
– Hoa Sơn thạch động nằm ở đâu?
– Truyền thuyết về Hoa Sơn thạch động muốn nói lên điều gì?
16

b. Đọc Truyền thuyết về hang Mỏ Luông và trả lời câu hỏi:

Hang Mỏ Luông ở huyện Mai Châu, trước kia hang có tên là Bó Luông.
Theo truyền thuyết xưa, vào mỗi dịp Tết Nguyên đán, người Thái lại cùng
nhau đến bắt cá ở những dòng suối trong vùng. Trong một lần bắt cá, có một
người đàn bà ở bản Bó bắt được một quả trứng đến ba lần. Sau mỗi lần thì bà
lạt vứt đi, đến lần thứ tư thì bà quyết định mang quả trứng về nhà để ấp, sau
đó quả trứng nở ra một con rắn. Từ khi có con rắn, mọi người thấy mực nước
trên những cánh đồng dâng lên. Lấy làm lạ, dân làng đem con rắn vào trong
rừng, đi đến đâu nước dâng lên đến đấy, tạo điều kiện cho dân làng có thể khai
hoang đất thành cánh đồng phì nhiêu.
Để tỏ lòng biết ơn con rắn, dân làng đã đưa rắn lên hang Mỏ Luông và con
rắn hoá rồng ở đấy. Hằng năm, vào rằm tháng Bảy âm lịch, người ta thấy có
hàng đàn cá bơi ra từ trong hang cho dân làng bắt. Dân làng tin rằng đàn cá
chính là do con rồng đưa lại để trả ơn cho dân làng.
(Theo vietnamtourism.gov.vn)
– Hang Mỏ Luông nằm ở đâu?
– Điều kì lạ nào trong câu chuyện mà em thích nhất?
– Nêu cảm nhận của em về câu chuyện đó.

3 Thi kể chuyện về địa danh ở Hoà Bình
Mỗi nhóm chọn một truyện kể về địa danh ở tỉnh Hoà Bình và thi kể trước lớp.
17

4 Sưu tầm, giới thiệu truyện kể về địa danh ở Hoà Bình
a. Sưu tầm các truyện kể về địa danh ở Hoà Bình theo bảng thông tin sau:
STT
1

Tên truyện kể về
địa danh
Hang Mỏ Luông

Địa chỉ
(xã, huyện/thành phố)
Nằm trên địa phận thị
trấn Mai Châu và một
phần của xã Chiềng
Châu, huyện Mai Châu

Chi tiết/nhân vật
mà em thích
– Từ khi có con rắn, mọi
người thấy mực nước
trên những cánh đồng
dâng lên.
– Người dân đưa rắn
lên hang Mỏ Luông và
con rắn hoá rồng ở đấy.

…

…

…

…

b. Làm tờ rơi để giới thiệu về một truyện kể địa danh ở Hoà Bình theo gợi ý
dưới đây:

Nội dung tờ rơi có thể gồm các ý sau:
– Địa danh đó nằm ở đâu? (Xã, huyện nào ở tỉnh Hoà Bình?)
– Nguồn gốc tên gọi địa danh có từ bao giờ? Viết khoảng 3 – 5
câu về nguồn gốc tên gọi địa danh.
– Có nhân vật lịch sử/truyền thuyết nào gắn với địa danh đó?
– Vẽ tranh hoặc dán ảnh về địa danh đó.

c. Trưng bày sản phẩm và giới thiệu về truyện kể địa danh đó.

18

CHỦ ĐỀ: MỘT SỐ SẢN PHẨM NÔNG NGHIỆP

Ở HOÀ BÌNH

1 Khám phá về một số sản phẩm nông nghiệp ở Hoà Bình
a. Xem ảnh và nêu tên các sản phẩm nông nghiệp có ở Hoà Bình.

1

2

Cam Cao Phong (huyện Cao Phong)

3

Dê Lạc Thuỷ (huyện Lạc Thuỷ)

4

Gà Lạc Sơn (huyện Lạc Sơn)

5

Bưởi đỏ Tân Lạc (huyện Tân Lạc)

6

Cá sông Đà (huyện Đà Bắc)

Nhãn Sơn Thuỷ (huyện Kim Bôi)

b. Kể tên những sản phẩm nông nghiệp có ở địa phương em.
19

2 Phân loại các sản phẩm nông nghiệp ở Hoà Bình
a. Dựa vào các hình ảnh ở hoạt động 1, hãy sắp xếp các sản phẩm nông nghiệp
thành 2 nhóm theo gợi ý dưới đây:
– Sản phẩm trồng trọt:
– Sản phẩm chăn nuôi:

b. Trao đổi với bạn về những sản phẩm nông nghiệp khác mà em biết.

3 Tìm hiểu một số sản phẩm nông nghiệp ở Hoà Bình
a. Lập bảng thông tin về một số sản phẩm nông nghiệp ở Hoà Bình theo gợi ý
dưới đây:
STT

Tên
sản phẩm

Địa chỉ

1

Cam

Cao Phong

Lợi ích của sản phẩm
– Làm đồ uống giải khát
– Cung cấp vitamin C
– Phát triển kinh tế…

…

…

…

…

b. Chia sẻ với bạn về sản phẩm nông nghiệp đó.

4 Lập kế hoạch và thực hiện giới thiệu sản phẩm nông nghiệp
ở Hoà Bình

a. Lập kế hoạch giới thiệu một sản phẩm nông nghiệp ở Hoà Bình theo gợi ý
dưới đây:
– Tên sản phẩm.
– Hình thức giới thiệu (vẽ, viết, thuyết trình,…).
– Thời gian thực hiện.
– Người hỗ trợ.

b. Thực hiện kế hoạch và báo cáo kết quả.
20

CHỦ ĐỀ: TRẢI NGHIỆM NGHỀ Ở HOÀ BÌNH
1 Khám phá nghề truyền thống ở Hoà Bình
a. Xem ảnh và đọc thông tin dưới đây.

1

Nghề dệt thổ cẩm
(Chiềng Châu – Mai Châu)

Nghề dệt thổ cẩm truyền thống của
đồng bào dân tộc Mường, Thái đã có
từ lâu đời. Kế thừa và phát huy những
tinh tuý của nghề kết hợp với sự sáng
tạo đã tạo ra những sản phẩm đặc
trưng, đậm nét văn hoá truyền thống.

Nghề mây, tre đan làm ra các sản
phẩm bằng phương pháp thủ công
truyền thống, mang đậm bản sắc văn
hoá dân tộc.

2

Nghề mây, tre đan
(Nhân Nghĩa – Lạc Sơn)

Nghề chế tác đá cảnh tạo ra các sản
phẩm nghệ thuật điêu khắc từ đá
thiên nhiên như đá phong thuỷ, chậu
đá, bàn, ghế đá,...

3

Nghề chế tác đá cảnh
(Phú Thành – Lạc Thủy)

21

b. Lập bảng thông tin về nghề truyền thống ở Hoà Bình theo gợi ý dưới đây:
STT
1

…

Tên nghề
Nghề dệt
thổ cẩm

Địa chỉ

Xã Chiềng Châu, Vải thổ cẩm
huyện Mai Châu

…

…

Điểm thú vị
của nghề

Sản phẩm

Dệt ra nhiều hoa văn
đẹp theo ý muốn kết
hợp với màu sắc rất
đẹp mắt, mang đậm
bản sắc văn hoá dân
tộc

…

…

c. Chia sẻ với bạn về nghề truyền thống ở Hoà Bình mà em muốn được
trải nghiệm.

2 Tìm hiểu thông tin về nghề em muốn trải nghiệm
a. Tìm hiểu về một nghề truyền thống của địa phương mà em muốn trải
nghiệm theo gợi ý dưới đây:
PHIẾU TÌM HIỂU NGHỀ ...
– Tên nghề:
– Địa chỉ:
– Thiết bị, nguyên liệu, dụng cụ lao động:
– Sản phẩm của nghề đó:

b. Chia sẻ với thầy cô giáo và bạn bè về thông tin em tìm hiểu được.

22

3 Xác định những nguy hiểm và cách giữ an toàn khi trải nghiệm nghề
Xác định những nguy hiểm có thể xảy ra và cách phòng tránh khi trải nghiệm
nghề theo gợi ý dưới đây:
STT
1

Tên nghề
Nghề mây,
tre đan

…

Nguy cơ mất an toàn
Nguy cơ xảy ra từ dụng cụ
lao động

…

Cách phòng tránh
Tìm hiểu cách sử dụng, sử
dụng đúng cách

…

…

4 Lập kế hoạch và thực hành trải nghiệm nghề
a. Lập kế hoạch, thực hành trải nghiệm nghề truyền thống theo gợi ý:
– Mục tiêu trải nghiệm:
– Địa điểm:
– Thời gian:
– Công việc/công đoạn:
– Chuẩn bị:
+ Thiết bị/công cụ:
+ Kĩ năng thực hiện:
+ Những câu hỏi cần phỏng vấn:
+…
– Người hướng dẫn:

b. Viết báo cáo sau khi trải nghiệm nghề theo gợi ý:
– Giới thiệu tên nghề và công đoạn đã tham gia trải nghiệm.
– Sản phẩm sau khi thực hiện là gì?
– Những điều em đã học được qua trải nghiệm nghề:
+ Cách sử dụng thiết bị, nguyên liệu, dụng cụ.
+ Cách giữ an toàn khi thực hành trải nghiệm nghề.
+ Em cần rèn luyện đức tính, kĩ năng nào để đáp ứng yêu cầu về nghề này?
23

CHỦ ĐỀ: MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG NHÂN ĐẠO Ở HOÀ BÌNH
1 Nhận biết các địa chỉ nhân đạo ở Hoà Bình
a. Xem ảnh và thực hiện nhiệm vụ:
– Giới thiệu về các địa chỉ nhân đạo.
– Tại sao họ cần được quan tâm, giúp đỡ?

1

2

Gia đình có hoàn cảnh khó khăn
(huyện Tân Lạc)

3

Thương binh, nạn nhân chất độc màu
da cam (huyện Lạc Sơn)

4

Gia đình có người mắc bệnh hiểm nghèo
(huyện Yên Thuỷ)

5

Những người khuyết tật (huyện Lương Sơn)

Gia đình bị mất nhà cửa sau mưa lũ
(huyện Đà Bắc)

6

Khu cách li tập trung phòng chống dịch
COVID-19 (thành phố Hoà Bình)

b. Kể tên một số địa chỉ nhân đạo khác mà em biết.
24

2 Tìm hiểu những việc làm thể hiện sự quan tâm, giúp đỡ
các địa chỉ nhân đạo ở Hoà Bình

a. Xem ảnh và kể những việc làm thể hiện sự quan tâm, giúp đỡ các địa chỉ
nhân đạo ở Hoà Bình.

1

2

Tạo việc làm cho người khuyết tật, phụ nữ
có hoàn cảnh khó khăn (huyện Mai Châu)

3

Bốc thuốc, điều trị miễn phí cho bệnh nhân
có hoàn cảnh khó khăn (huyện Yên Thuỷ)

4

Tặng quà cho hộ gia đình bị thiệt hại do
thiên tai (huyện Đà Bắc)

5

Tham gia hiến máu tình nguyện
(thành phố Hoà Bình)

6

Tặng quà cho thương binh, nạn nhân
chất độc màu da cam (huyện Yên Thuỷ)

Tặng suất ăn cho khu cách li tập trung
phòng chống dịch COVID-19 (huyện Tân Lạc)

b. Chia sẻ với bạn về những việc làm khác thể hiện sự quan tâm, giúp đỡ các
địa chỉ nhân đạo ở địa phương mà em biết.
25

3 Tìm hiểu những tổ chức thực hiện hoạt động nhân đạo ở Hoà Bình
Đọc thông tin và thực hiện nhiệm vụ:
Trung tâm Dạy nghề tư thục Long Thành (thành phố Hoà Bình), Trung tâm
Bảo trợ xã hội nhân đạo Minh Đức (huyện Lương Sơn), cơ sở Bảo trợ xã hội
Thuận Hoà (huyện Mai Châu),… từ lâu đã trở thành “ngôi nhà chung” của hàng
trăm người khuyết tật. Đến đây, người khuyết tật được đào tạo, dạy nghề, được
tạo việc làm.
Cùng với đó, Trung tâm Công tác xã hội và Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Hoà Bình
(thành phố Hoà Bình), Hội Bảo trợ Người tàn tật và Trẻ mồ côi tỉnh Hoà Bình
(thành phố Hoà Bình), Hội Chữ thập đỏ tỉnh Hoà Bình và các huyện, thành phố,…
thường xuyên có những việc làm để giúp đỡ người khuyết tật, trẻ mồ côi như:
hỗ trợ kinh phí xây mới, nâng cấp nhà ở, khám chữa bệnh miễn phí, tổ chức các
hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể thao phù hợp với người khuyết tật,…
(Theo baohoabinh.com.vn)

a. Nêu tên những tổ chức thực hiện hoạt động nhân đạo ở Hoà Bình.
b. Kể tên những tổ chức thực hiện hoạt động nhân đạo khác ở địa phương mà
em biết.

4 Lập kế hoạch và thực hiện giúp đỡ các địa chỉ nhân đạo
ở Hoà Bình

Lập kế hoạch và thực hiện giúp đỡ một địa chỉ nhân đạo ở Hoà Bình theo gợi ý
dưới đây:
STT

Địa chỉ
(Ai? Ở đâu?...)

Điều kiện,
hoàn cảnh

Thời gian
thực hiện

Việc làm

Người
hỗ trợ

…

…

…

…

…

…

5 Ghi chép nhật kí giúp đỡ những địa chỉ nhân đạo
Ghi chép những hoạt động em đã tham gia giúp đỡ những địa chỉ nhân đạo.
Gợi ý:

26

Nhật kí ngày 4/4/2022
Cùng cô giáo và các bạn đến thăm nơi chăm sóc người già neo đơn
tại Trung tâm Công tác xã hội và Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Hoà Bình.

CHỦ ĐỀ: XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG XANH – SẠCH – ĐẸP

Ở HOÀ BÌNH
1 Nhận biết các hoạt động xây dựng môi trường xanh – sạch – đẹp
ở Hoà Bình

a. Xem ảnh, nêu các việc làm bảo vệ và xây dựng môi trường xanh – sạch – đẹp
ở Hoà Bình.

1

2

Làm sạch rác thải trên sông, suối
(huyện Lương Sơn)

3

Trồng cây xanh để phủ xanh đất trống
(huyện Kim Bôi)

4

Quét dọn đường làng, ngõ xóm
(huyện Tân Lạc)

5

Dọn sạch bãi rác tự phát
(huyện Cao Phong)

6

Thu gom vỏ thuốc bảo vệ thực vật đã
qua sử dụng (thành phố Hoà Bình)

Sử dụng làn nhựa khi đi chợ
(huyện Mai Châu)

b. Kể tên các việc làm xây dựng môi trường xanh – sạch – đẹp khác ở Hoà Bình
mà em biết.

27

2 Tìm hiểu các hoạt động xây dựng môi trường xanh – sạch – đẹp
ở Hoà Bình

Xem ảnh, đọc thông tin và thực hiện nhiệm vụ:

Phong trào “Ngày Chủ nhật xanh”
(thành phố Hoà Bình)

“Ngày Chủ nhật xanh” là phong trào thường xuyên của đoàn viên, thanh
niên tỉnh Hoà Bình với ý nghĩa chung tay xây dựng môi trường xanh – sạch –
đẹp. Một số hoạt động đã được diễn ra trong “Ngày Chủ nhật xanh” như trồng
cây xanh, dọn vệ sinh khu di tích lịch sử, thu gom, phân loại rác thải, đổi rác lấy
cây xanh, khơi thông kênh mương,… Phong trào này đã góp phần thay đổi
nhận thức, hành động, nâng cao trách nhiệm của mọi người trong việc giữ gìn
và bảo vệ môi trường.
(Theo baohoabinh.com.vn)

a. Nêu những hoạt động diễn ra trong phong trào “Ngày Chủ nhật xanh”.
b. Kể tên những hoạt động hoặc việc làm cụ thể để xây dựng môi trường xanh
– sạch – đẹp mà em biết hoặc đã tham gia tại địa phương.
28

c. Nêu tên và lợi ích của những hoạt động xây dựng môi trường xanh – sạch –
đẹp ở Hoà Bình mà em biết theo gợi ý sau:
STT
1

Tên hoạt động

Lợi ích

Thu gom rác thải

…

Tạo cảnh quan sạch, đẹp

…

…

3 Thực hiện hoạt động xây dựng môi trường xanh – sạch – đẹp
ở Hoà Bình

a. Xây dựng ý tưởng về hoạt động xây dựng môi trường xanh – sạch – đẹp ở
Hoà Bình.

BẢNG Ý TƯỞNG HOẠT ĐỘNG

Trồng cây
Trồng hoa
XÂY DỰNG
MÔI TRƯỜNG
XANH – SẠCH
– ĐẸP

Quét rác

Sử dụng
đồ dùng
tái chế

b. Lựa chọn và tham gia thực hiện một hoạt động xây dựng môi trường xanh –
sạch – đẹp phù hợp với lứa tuổi.

c. Chia sẻ, giới thiệu với bạn bè và người thân về hoạt động mà em đã tham gia.
29

MỘT SỐ THUẬT NGỮ SỬ DỤNG TRONG TÀI LIỆU
(Theo Hoàng Phê (Chủ biên), Từ điển Tiếng Việt, NXB Hồng Đức, 2016)
STT

30

THUẬT NGỮ

GIẢI THÍCH

TRANG

1

Bản sắc

Màu sắc, tính chất riêng tạo thành đặc
điểm chính.

8, 21,...

2

Dân ca

Bài hát lưu truyền trong dân gian,
thường không rõ tác giả.

5, 9, 10,...

3

Địa danh

Tên vùng đất, tên địa phương.

5, 15, 16,...

4

Nhân đạo

Đạo đức thể hiện ở sự thương yêu,
quý trọng và bảo vệ con người.

5, 24, 25,...

5

Phong tục,
tập quán

Thói quen đã ăn sâu vào đời sống xã
hội, trong sản xuất và sinh hoạt thường
ngày, được mọi người công nhận và
làm theo.

5, 12,
13,...

DANH SÁCH HÌNH ẢNH SỬ DỤNG TRONG TÀI LIỆU
STT

Hình

Trang

Nguồn ảnh

STT

Hình

Trang

Nguồn ảnh

1

Bìa 1

Nguyễn Duy Tiến

27

5

19

Shutterstock.com

2

Bìa 4

Tô Anh Tú

28

6

19

Lê Thu Hương

3

1

6

Tô Anh Tú

29

1

21

Nguyễn Thị Thuỷ

4

2

6

Đinh Hoà

30

2

21

Thu Trang

5

3

6

Báo Hoà Bình

31

3

21

Thu Trang

6

4

6

Báo Hoà Bình

32

1

22

Mạnh Hùng

7

1

7

Thu Trang

33

1

24

Đỗ Thị Dung

8

1

9

Nguyễn Kim Tuyến

34

2

24

Báo Hoà Bình

9

2

9

Báo Hoà Bình

35

3

24

Bùi Thu Huyền

10

3

9

Báo Hoà Bình

36

4

24

Báo Hoà Bình

11

1

10

Hồng Duyên

37

5

24

Báo Hoà Bình

12

2

10

Hồng Duyên

38

6

24

Báo Hoà Bình

13

1

12

Báo Hoà Bình

39

1

25

Báo Hoà Bình

14

2

12

Báo Hoà Bình

40

2

25

Báo Hoà Bình

15

3

12

Đặng Thế Tùng

41

3

25

Báo Hoà Bình

16

4

12

Đoàn Thị Tươi

42

4

25

Báo Hoà Bình

17

1

15

Báo Hoà Bình

43

5

25

Báo Hoà Bình

18

2

15

Báo Hoà Bình

44

6

25

Trần Thị Phương

19

3

15

Nguyễn Thị Thuỷ

45

1

27

Nguyễn Kim Tuyến

20

4

15

Báo Hoà Bình

46

2

27

Báo Hoà Bình

21

1

16

Báo Hoà Bình

47

3

27

Báo Hoà Bình

22

1

17

Báo Hoà Bình

48

4

27

Báo Hoà Bình

23

1

19

Lê Thu Hương

49

5

27

Báo Hoà Bình

24

2

19

Vũ Phong

50

6

27

Thu Trang

25

3

19

Báo Hoà Bình

51

1

28

Báo Hoà Bình

26

4

19

Nguyễn Hữu Duy

31

TÀI LIỆU

GIÁO DỤC
ĐỊA PHƯƠNG
TỈNH

Hoà Bình LỚP

Mã số:

3

In ......... bản (QĐ:................TK), khổ 19 x 26.5cm.
Đơn vị in: ......................Địa chỉ ..............................................
Cơ sở in: ........................Địa chỉ ..............................................
Số đăng ký KHXB:
Số QĐXB:................/QĐ - GD ngày ...... tháng ....... năm 2022
In xong và nộp lưu chiểu tháng ...... năm 2022

ISBN: